Het mentale welzijn van jongeren staat onder druk. Voelen jullie dat op school?

Emilie Kinnaer, zorgcoördinator: “Met de meeste van onze leerlingen gaat het gelukkig goed. We zien vooral blije gezichten in onze klassen. Wel stellen ook wij vast dat meer en meer leerlingen uitvallen waarvoor flexibele leertrajecten nodig zijn. Stress en angst zijn de grootste oorzaken daar.”

Hoe proberen jullie aan het welzijn van jullie leerlingen te werken?

Josien Van Dyck, zorgleerkracht: “We willen dat onze leerlingen zich thuis voelen in onze school en zetten daarom heel sterk in op een verbindend schoolklimaat. Dat begint al bij de start van het schooljaar. Gedurende 3 onthaaldagen maken we onze leerlingen wegwijs in de school een voorzien we de nodige tijd om elkaar te leren kennen. Dat zorgt voor een veilig gevoel en creëert meteen een positieve klasdynamiek.”

Emilie: “Als leraren staan we hier dichtbij onze leerlingen, niet alleen omdat we een kleine school zijn. Omdat we met flexuren werken, zien de leerkrachten van de hoofdvakken hun leerlingen meer dan 10 uur per week. Daardoor zijn ze heel aanspreekbaar. We organiseren wekelijks klasgesprekken en ook onze leraren zitten wekelijks samen om hun leerlingen te bespreken. Klassenraden duren bij ons dan ook nooit lang want verrassingen komen daar niet naar boven. Onze leraren kennen hun leerlingen door en door, waardoor we ook snel kunnen ingrijpen bij bijvoorbeeld een incident op de speelplaats.”

Josien: “Dat alles zorgt ervoor dat Stroom een warme school is. We doen hier niet aan strafstudie, maar geven wel duidelijke grenzen aan. Want ook daar hebben jongeren nood aan. We hanteren 4 Stroom-afspraken die we onze leerlingen van bij de schoolstart meegeven en die heel vaak herhaald worden. Die basishouding met verbinding als uitgangspunt hanteren we al sinds de opstart van onze school in 2018. Een preventieve aanpak die loont, maar de voorbije jaren hebben we ook hard gewerkt aan een plan van aanpak voor als het wel misgaat.”

Met de steun van de stad hebben jullie een antipestbeleid uitgewerkt. Wat zijn de krachtlijnen van dat plan?

Emilie Kinnaer: “Ons antipestbeleid omvat 2 luiken. Eerst zijn we gaan definiëren wat pesten precies is en hoe je pestgedrag kan vaststellen. Het 2de luik is omschrijft hoe we te werk gaan als er gepest wordt. Dat stappenplan kennen al onze leerlingen en lichten we ook toe aan de ouders. Die transparantie is heel belangrijk want om pestgedrag te melden is het niet weten wat er met de melding gebeurt vaak de grootste drempel.”

Josien: “Pestgedrag melden kan bij elke leerkracht, maar ook via een anonieme meldknop op Smartschool. Elke melding wordt eerst in vertrouwen besproken binnen het zorgteam. In een volgende stap gaan we praten met de leerling die gepest wordt. Ook de klascoach en de ouders worden betrokken, allemaal op het tempo dat de leerling zelf aangeeft. Het zorgteam beslist dan hoe het pestprobleem wordt aangepakt: ofwel kiezen we ervoor om de pester te confronteren ofwel stellen we een steungroep samen met leerlingen die het slachtoffer zelf kiest, en waarin ook de pester zit. We laten die groep in gesprek gaan over het pestprobleem zonder de pester te beschuldigen en spreken zo alle leerlingen aan op hun verantwoordelijkheid.”

Jullie zijn bij de uitwerking van dit plan begeleid door Guy Deboutte van het Expertisecentrum Verbindend Onderwijs (EVO). Wat was de meerwaarde van er een externe partner bij te betrekken?

Emilie: “Het was heel waardevol om de expertise van Guy Deboutte erbij te kunnen halen met de subsidie van de stad. Hij heeft heel veel ervaring in het begeleiden van scholen en heeft tal van praktijkvoorbeelden van wat werkt en niet werkt.”

“We hadden bijvoorbeeld best wat koudwatervrees om een anonieme meldknop in te voeren, maar Guy Deboutte heeft er echt op gehamerd dat die anonieme weg nodig is. De drempel om een leerkracht aan te spreken over pesten is voor een leerling heel hoog, hoe goed je band ook is. We hebben ook al kunnen vaststellen in de praktijk dat die meldknop werkt."

"Vorig schooljaar kregen we langs die weg een melding van een TikTok-account dat was opgedoken met de naam van onze school waar niet zo fijne dingen werden gepost. Met ons stappenplan onder de arm hebben we snel kunnen schakelen: we hebben kringmomenten georganiseerd met onze leerlingen, hebben heel open met onze ouders gecommuniceerd en zijn met de slachtoffers in gesprek gegaan. Met als resultaat dat dit probleem heel snel is gaan liggen en het account is verwijderd."

"We weten vandaag nog altijd niet wie het heeft opgestart, maar het belangrijkste is dat we door dit open te trekken en iedereen op zijn/haar verantwoordelijkheid te wijzen, het wel hebben kunnen oplossen. Veel ouders hebben ook dankbaar op onze aanpak gereageerd.”

Hoe is het schoolteam betrokken geweest bij het uitwerken van het antipestbeleid?

Emilie: “Het beleidsplan is uitgewerkt door een themagroep waarin een 3e van ons schoolteam zit. Om heel het team van onze aanpak te doordringen heeft Guy Deboutte een pedagogische studiedag begeleid. De oudervereniging en leerlingenraad zijn bevraagd en op onze teamdagen in augustus is het afgewerkte plan nog eens toegelicht aan alle leerkrachten.”

Hebben jullie tips voor andere scholen die aan een verbindend schoolklimaat willen werken?

Emilie: “Betrek een externe partner. Die blik van buitenaf heb je nodig om duurzaam beleid uit te werken dat verder gaat dan brandjes blussen. Wat ook helpt is om als team met de neuzen in dezelfde richting te staan. Dat kan je doen door veel overlegmomenten in te bouwen. Zo kunnen leraren ook bij elkaar aftoetsen welke aanpak werkt bij welke leerling.”

Josien: “Zet zowel in op verbinding als duidelijke verwachtingen qua gedrag. Je kan streng en warm tegelijk zijn. Tieners willen zich gezien en gehoord voelen, maar zoeken ook grenzen op. Het is aan de ouders en de school om die grenzen duidelijk te stellen. Goede afspraken maken goeden vrienden. Daarvoor is geen strafstudie of stickersysteem nodig. Alles begint met een goede connectie met je leerlingen. Als die band er is, is het ook makkelijker om aan te geven wanneer een bepaald gedrag te ver gaat. Dat is de essentie van de ‘nieuwe autoriteit’.”